Ana Sayfa / Blog / Finans

Banka Kredi Dosyası Nasıl Hazırlanır? CFO İçin 10 Bölümlük Yapı

İyi kredi dosyası, şirket tanıtım sunumu değildir. Bankanın geri ödeme kaynağını, riskleri, teminatı ve stres senaryosunu hızlıca anlayabileceği karar dosyasıdır.

Kurumsal kredi başvurularında süreç çoğu zaman “banka belge istedi, finans ekibi gönderdi” şeklinde ilerler. Bu yaklaşım bilgi eksikliği, tekrar talebi ve güven kaybı yaratır. Daha iyi yöntem, baştan standart bir kredi dosyası hazırlamaktır. Dosya şirketi pazarlamakla kalmamalı; geri ödeme kapasitesini ve risklerin nasıl yönetildiğini kanıtlamalıdır.

10 bölümlük kredi dosyası

1. Yönetici özeti: talep edilen ürün, tutar, vade, amaç ve geri ödeme kaynağı.
2. Şirket ve ortaklık: faaliyet, grup yapısı, yönetim, nihai faydalanıcı, kritik değişiklikler.
3. Sektör ve iş modeli: gelir sürücüleri, müşteri/tedarikçi yoğunlaşması, rekabet avantajı.
4. Finansal performans: en az üç yıllık gelir tablosu, bilanço, nakit akışı ve normalize edilmiş göstergeler.
5. İşletme sermayesi: alacak, stok, tedarikçi günleri ve mevsimsellik.
6. Borç haritası: banka, ürün, para birimi, faiz, vade, teminat ve ödeme takvimi.
7. Nakit akışı projeksiyonu: baz ve stres senaryoları.
8. Borç servis kapasitesi: DSCR, leverage, covenant ve headroom.
9. Teminat paketi: değer, likidite, hukuki/operasyonel durum.
10. Riskler ve aksiyonlar: yönetimin bildiği riskler ve somut azaltıcı plan.

Finansal tutarlılık testi

Kredi analistinin ilk kontrolü rakamların birbirini tutup tutmadığıdır. Ciro büyümesi ile alacak artışı, stok ve tedarikçi hareketleri, EBITDA ile faaliyet nakdi, capex ile sabit kıymet değişimi arasında açıklanabilir köprü olmalıdır. Tahminler geçmiş veriden kopuksa dosyanın güvenilirliği zayıflar.

Stres senaryosu eklemek neden güven yaratır?

İyi dosya sadece iyimser bütçe içermez. Satış -%10, brüt marj -2 puan, tahsilat +20 gün veya faiz +200 baz puan gibi şirket için anlamlı şoklarda likidite ve DSCR etkisi gösterilmelidir. Yönetimin olumsuz senaryoyu saklamaması, riski tanıdığını ve planladığını gösterir.

Bankanın istemeden önce görmek istediği üç cevap

• Kredinin geri ödemesi hangi nakit kaynağından olacak?
• Plan beklendiği gibi gitmezse ikinci geri ödeme kaynağı/aksiyon ne?
• Bankanın riski neden kabul edilebilir ve fiyatlanabilir?

Kurumsal kredi dosyası aynı zamanda şirketin kendi finansal yönetişim testidir. Bankaya açıklanamayan bir nakit hareketi çoğu zaman yönetim içinde de yeterince izlenmiyordur. Bu nedenle kredi hazırlığı, finans fonksiyonunu disipline eden değerli bir süreç olabilir.

Resmî kaynaklar ve ileri okuma

• EBA — Guidelines on loan origination and monitoring

Kredi dosyasını kredi komitesinin karar akışına göre yazın

Yönetim çoğu zaman şirketi anlatmaya tarihçeden başlar. Kredi komitesi ise riskten başlar: talep nedir, geri ödeme kaynağı nedir, zayıf senaryoda ne olur, teminat ne kadar korur ve yönetim ne kadar görünürlük sağlıyor? Dosyanın ilk 2–3 sayfası bu sorulara cevap vermelidir.

Tek veri kaynağı ilkesi

Sunumdaki satış, Excel modelindeki satış ve bağımsız finansal tablodaki satış farklıysa dosyanın geri kalanı ne kadar iyi olursa olsun güven zedelenir. Bütün tablolar aynı “source of truth” dosyasından beslenmeli; normalizasyon ve yönetim düzeltmeleri ayrıca köprü tablosunda gösterilmelidir.

Kalite kontrol listesi

• Finansal tablolar arası bilanço eşitliği ve nakit hareketi mutabık mı?
• Borç tablosundaki faiz/anapara modeli banka ekstreleriyle uyuşuyor mu?
• Projeksiyon satış büyümesi işletme sermayesi ve CAPEX’e yansıyor mu?
• Kur varsayımları gelir/gider ve borç bakiyelerine tutarlı uygulanıyor mu?
• Stres senaryosunda kredi talebi ve ödeme kapasitesi yeniden hesaplanıyor mu?
• Teminat değerleri tarih ve bağımsızlık açısından güncel mi?

Yönetim anlatısında zayıflığı saklamayın

Kredi analisti zayıf noktayı genellikle bulacaktır. Güçlü dosya, riski saklamak yerine tanımlar ve yönetim aksiyonuyla ilişkilendirir. Örneğin müşteri konsantrasyonu yüksekse, ilk beş müşterinin sözleşme süresi, ödeme davranışı, ürün bağımlılığı ve alternatif satış planı birlikte sunulabilir.

Talep edilen vadenin finansman amacına uyması

Kalıcı işletme sermayesi açığını 3 aylık spot krediyle, uzun ömürlü CAPEX’i kısa vadeli rotatif limitlerle finanse etmek vade uyumsuzluğu yaratır. Kredi dosyasının en değerli katkılarından biri, ürün-vade yapısının şirketin nakit dönüşüm döngüsüne göre gerekçelendirilmesidir.

Kredi komitesi için yönetim özeti örneği

İyi bir yönetim özeti 1–2 sayfada şu çerçeveyi verir: şirket ne iş yapıyor, finansman talebi ne kadar ve hangi amaçla kullanılacak, geri ödeme hangi nakit kaynağından yapılacak, son üç yılda ciro/EBITDA/nakit akışı nasıl gelişti, borçluluk seviyesi nedir, en önemli üç risk ve bunlara karşı alınan aksiyonlar nelerdir. Bu bölüm, dosyanın geri kalanındaki analizlerin haritasıdır.

Teminat anlatımında üç seviye

• Nominal değer: ekspertiz veya muhasebe değeri.
• Likidite değeri: stresli satışta ulaşılabilecek gerçekçi değer.
• Kullanılabilirlik: hukuki öncelik, mevcut takyidat, sigorta, mülkiyet ve nakde dönüşme süresi.

Teminatın yüksek değerli olması, otomatik olarak güçlü kredi anlamına gelmez. Banka asıl geri ödeme kaynağı olarak faaliyet nakdini, teminatı ise ikinci koruma katmanı olarak görür. Dosya bu önceliği korumalıdır.

Projeksiyon tutarlılık testleri

Dosya sunumunda veri odası mantığı

Ana kredi dosyası okunabilir kalmalı; destekleyici belgeler ayrı veri odasında tutulmalıdır. Finansal tablolar, banka ekstreleri, vergi/SGK belgeleri, müşteri sözleşmeleri, önemli tedarikçi kontratları, ekspertizler ve yönetim raporları indekslenirse banka ek sorulara daha hızlı cevap alır. Hız ve izlenebilirlik de kredi kalitesinin parçasıdır.

← Tüm blog yazılarına dön