Bağlam
Birçok bankada şubeler cari hesabı, pasifin paçal maliyeti üzerinden hesaplanıyordu. Bu yaklaşımın sorunu, farklı riskleri aynı fiyata indirgemesidir: bir yıllık sabit faizli TL kredi ile beş yıllık değişken faizli döviz kredisi, aynı kaynak maliyetiyle fiyatlanır. Sonuç, bazı ürünlerin sistematik olarak eksik, bazılarının fazla fiyatlanmasıdır. Kârlılık ölçümü de buna bağlı olarak yanlış sinyal üretir; şube gerçekte zarar eden bir ürünü satmaya teşvik edilebilir.
Yaklaşım
- Şubeler cari maliyeti, paçal orandan çıkarılıp risk bileşenlerine ayrıştırıldı.
- Sabit faizli ürünlerde vadeye göre TRYIBOR/LIBOR ya da IRS oranları temel alındı; değişken faizli ürünlerde ödeme sıklığına karşılık gelen piyasa oranları kullanıldı.
- Farklı ödeme sıklıkları arasındaki farkın yönetilmesi için Aktif-Pasif Yönetimi tarafından bir baz eğrisi tanımlandı.
- Yabancı para ürünlerde, sıfır riskli piyasa oranı ile bankanın gerçek borçlanma maliyeti arasındaki ülke riski farkı ayrı bir eğriyle yönetildi.
- Vadesinden önce kapatılabilen ürünler için yeniden yatırım riskini karşılayan ek bir maliyet bileşeni tanımlandı.
- Pazarlama politikası gereği yapılacak fiyat farklılaştırması, maliyetin içine gömülmek yerine ayrı bir ürün marjı girişiyle ayrıştırıldı.
Sonuç
- Ürün fiyatlaması, taşıdığı gerçek risk bileşenlerini yansıtır hale geldi.
- Kârlılık ölçümü, çapraz sübvansiyonu gizlemek yerine görünür kıldı.
- Pazarlama kaynaklı fiyat kararları, maliyet hesabından ayrıştırılarak şeffaflaştı.
- Şubeler cari maliyetinin girişi ve takibi ayrı ayrı yapılabilir hale geldi.
Bu vaka çalışması, projenin kapsamı ve yaklaşımı üzerinden anlatılmıştır. Kurum adı, ticari rakamlar ve performans metrikleri gizlilik yükümlülüğü gereği paylaşılmamaktadır.
Bu Projeden Kalan
Yanlış kurulmuş bir iç fiyatlama, yanlış bir strateji üretir — çünkü herkes ölçüldüğü şeye göre davranır. Bir ürünün gerçek maliyeti bilinmiyorsa, o üründen elde edilen kârın da anlamı yoktur. Şirketlerde ürün ve müşteri kârlılığı analizi kurarken karşılaşılan en yaygın sorun budur: gelir doğru ölçülür, maliyet paçal dağıtılır.
- Finans İşlemleri Danışmanlığı — Finansal analiz, raporlama ve denetim süreçlerinde şirketinizin karar mekanizmalarını güçlendiren veri odaklı danışmanlık.