Ana Sayfa / Blog / Finans

DSCR ve Borç Kapasitesi: Banka Kredi Komitesi Nakit Akışına Nasıl Bakar?

Borç kapasitesi bilançodaki varlık büyüklüğünden çok, borcun vadesinde üretilen nakitle ödenebilmesine bağlıdır. DSCR bu ilişkinin temel ölçülerinden biridir.

Bir şirketin ne kadar borç taşıyabileceği yalnızca toplam varlık veya ciroyla belirlenmez. Esas soru, borç anapara ve faiz ödemelerinin faaliyetlerden üretilen nakitle karşılanıp karşılanamadığıdır. Debt Service Coverage Ratio (DSCR), bu ilişkiyi sade bir ölçüye çevirir.

Sayısal örnek

Bir işletmenin yıllık borç servisine kullanılabilir nakit akışı 3,0 milyon €, aynı dönemde anapara + faiz ödemesi 2,0 milyon € ise DSCR 1,50x olur. Bu, her 1 € borç servisi için 1,50 € nakit üretildiği anlamına gelir. Fakat tek bir oran yeterli değildir: minimum DSCR, ortalama DSCR ve stres senaryosu birlikte görülmelidir.

Kredi komitesinin sorduğu sorular

• Nakit akışı hangi varsayımlara dayanıyor ve varsayımlar geçmiş performansla tutarlı mı?
• Gelirin ne kadarı tek müşteri, tek ülke veya tek üründen geliyor?
• Faiz oranı, kur, enerji maliyeti veya hammadde şokunda DSCR ne kadar düşüyor?
• Bakım yatırımı ve işletme sermayesi ihtiyacı nakit akışından doğru düşülmüş mü?
• Kredi vadesi varlığın ekonomik ömrü ve nakit üretim profiliyle uyumlu mu?

EBITDA ile DSCR neden aynı şey değil?

EBITDA faaliyet performansını gösteren yararlı bir metrik olsa da nakit değildir. Vergi, işletme sermayesi artışı, bakım yatırımı ve diğer nakit çıkışları borç servisine kalan tutarı önemli ölçüde değiştirebilir. Bu nedenle borç kapasitesi hesabında EBITDA’dan nakde köprü kurulmalıdır.

Borç kapasitesini artırmanın sağlıklı yolları

Daha fazla teminat her zaman daha fazla borç kapasitesi demek değildir. Nakit üretimini güçlendirmek, vade yapısını düzeltmek, yatırım harcamasını fazlara bölmek, işletme sermayesi günlerini azaltmak ve uygun amortisman profili tasarlamak daha kalıcı çözümlerdir.

Kredi görüşmesinde güçlü dosya; “bize şu kadar kredi lazım” diyen değil, borcun hangi nakit akışıyla, hangi stres seviyesinde ve hangi tamponla ödeneceğini gösteren dosyadır.

Resmî kaynaklar ve ileri okuma

• EBA — Guidelines on loan origination and monitoring

DSCR hesaplamasında en çok yapılan dört hata

• EBITDA’yı doğrudan borç servisine hazır nakit kabul etmek
• İşletme sermayesi artışını ve bakım CAPEX’ini dışarıda bırakmak
• Sadece yıllık ortalamaya bakıp mevsimsel likidite açığını görmemek
• Yeni kredi sonrası faiz ve anapara profilini eski borç tablosuyla hesaplamak

Borç kapasitesini tersine çözmek

DSCR yalnızca mevcut borcun testinde değil, “şirket ne kadar borcu taşıyabilir?” sorusunda da kullanılabilir. Önce sürdürülebilir borç servisine hazır nakit belirlenir; hedeflenen güvenlik tamponuna göre maksimum yıllık borç servisi hesaplanır; ardından faiz, vade ve amortisman yapısına göre yaklaşık borç anaparası türetilir. Bu yaklaşım, kredi talebini şirket ihtiyacından değil ödeme kapasitesinden başlatır.

Stres testinde yalnızca satış şoku yeterli değil

Birçok şirkette satış düşüşü ile marj, tahsilat ve stok aynı anda bozulur. Bu nedenle aşağı yönlü senaryo birbirinden bağımsız tek değişken şoklarından ziyade ekonomik olarak tutarlı kombinasyonlar içermelidir. Örneğin %10 satış düşüşü + 2 puan brüt marj kaybı + 15 gün tahsilat uzaması, nakit etkisini çok daha gerçekçi gösterir.

DSCR ile covenant aynı şey değildir

Kredi sözleşmesindeki covenant tanımı, yönetimin ekonomik DSCR tanımından farklı olabilir. Net Debt/EBITDA, interest coverage veya belirli hesaplama düzeltmeleri sözleşmede ayrıca tanımlanmış olabilir. Finansal model hem ekonomik ödeme kapasitesini hem de sözleşmesel covenant headroom’unu ayrı göstermelidir.

Örnek: aynı EBITDA, farklı DSCR

İki şirketin de yıllık EBITDA’sı 10 milyon TL olsun. A şirketinde işletme sermayesi 1 milyon TL nakit tüketiyor, bakım CAPEX’i 1 milyon TL ve yıllık borç servisi 5 milyon TL. B şirketinde işletme sermayesi 4 milyon TL nakit tüketiyor, bakım CAPEX’i 2 milyon TL ve borç servisi yine 5 milyon TL. EBITDA aynı olsa bile B şirketinin borç servisine hazır nakdi çok daha düşüktür. Bu örnek, kredi analizinde EBITDA’nın neden tek başına yeterli olmadığını gösterir.

DSCR trendi neden tek dönem oranından daha değerlidir?

Bir şirket 2026’da 1,45 DSCR üretirken 2027’de 1,10’a ve 2028’de 0,95’e düşüyorsa ilk yılın güçlü oranı yanıltıcı olabilir. Özellikle balon ödeme, yatırım sonrası artan anapara, sabit faiz döneminin bitişi veya döviz cinsi borcun kur etkisi gelecekte oranı bozabilir. Kredi vadesi boyunca dönemsel profil ve en düşük oran birlikte izlenmelidir.

Borç kapasitesi karar ağacı

1. Faaliyet modeli sürdürülebilir mi? Değilse borç yapılandırması tek başına çözüm değildir.
2. Sürdürülebilir nakit üretimi ne kadar? Tek seferlik gelir ve olağanüstü kalemleri ayırın.
3. Minimum kabul edilebilir tampon nedir? Sektör oynaklığına göre hedef DSCR belirleyin.
4. Bu tamponla maksimum borç servisi ne olur?
5. Mevcut borç servisi yüksekse vade, anapara profili veya borç tutarı hangi seviyede değişmeli?

CFO için raporlama seti

• Mevcut ve yeni yapı altında yıllık/çeyreklik DSCR
• Net Debt/EBITDA ve Interest Coverage ile çapraz kontrol
• En zayıf dönem ve covenant headroom
• Stres senaryoları altında minimum DSCR
• Vade uzatma veya faiz değişikliğinin duyarlılığı

← Tüm blog yazılarına dön